Europejskie Dni Archeologii 2026

Z okazji Europejskich Dni Archeologii w Muzeum i Miejscu Pamięci w Sobiborze zorganizowano spacer archeologiczny. Uczestnicy wydarzenia mieli wyjątkową okazję poznać wyniki badań archeologicznych prowadzonych na terenie byłego niemieckiego obozu zagłady oraz zobaczyć wybrane artefakty odnalezione podczas wieloletnich prac badawczych.

Sobibór. Historia Zagłady ukryta w przedmiotach

Wydarzenie rozpoczęło się od projekcji programu „Sobibór. Historia Zagłady ukryta w przedmiotach”, przygotowanego przez pracowników Państwowego Muzeum na Majdanku.

Film przybliżył uczestnikom historię tzw. kolekcji sobiborskiej – zbioru artefaktów odnalezionych podczas badań archeologicznych na terenie byłego niemieckiego obozu zagłady. Zaprezentowane przedmioty codziennego użytku, rzeczy osobiste oraz pamiątki należące do deportowanych ukazały indywidualny wymiar tragedii Sobiboru, a także znaczenie badań archeologicznych w przywracaniu pamięci o ofiarach Zagłady.

Spacer archeologiczny

Spacer rozpoczął się przy rampie kolejowej, gdzie przedstawiono historię deportacji ofiar. Wśród prezentowanych artefaktów znalazł się m.in. scyzoryk reklamowy firmy Dr Oetker. Ten niepozorny przedmiot, związany z jedną z najbardziej rozpoznawalnych europejskich marek, stanowi dziś świadectwo codzienności osób deportowanych do Sobiboru. Szczególnie poruszające były artefakty odnalezione na terenie Lager II. Wśród nich znalazł się pęk kluczy, który do dziś pozostaje jednym z najbardziej symbolicznych znalezisk archeologicznych.

Klucze przywołują obraz ludzi przekonanych, że opuszczają swoje domy jedynie na pewien czas. Obok nich zaprezentowano szminkę warszawskiej firmy J. Szach oraz srebrną zawieszkę z hematytami odnalezioną przy drodze prowadzącej do komór gazowych. Duże zainteresowanie wzbudziła również przypinka w kształcie Myszki Miki, datowana na lata trzydzieste XX wieku. Ten niewielki przedmiot przypomina o najmłodszych ofiarach i o świecie dzieciństwa, który został bezpowrotnie zniszczony.

Na terenie dawnego Lager III, gdzie znajdowały się komory gazowe, fryzjernia oraz masowe groby ze szczątkami i prochami ofiar, uczestnicy poznali bliżej historie wybranych artefaktów, w tym nożyczek odkrytych w pobliżu fundamentów komór gazowych, maszynki do golenia, sygnetu z monogramem „SM”, emaliowanego kubka, porcelanowej filiżanki czeskiej manufaktury Haas & Czjzek oraz wieczka pojemnika na puder warszawskiej firmy Fryderyka Pulsa. Artefakty te ukazują różnorodność losów ludzi deportowanych do Sobiboru z wielu krajów Europy.

Spacer archeologiczny po raz kolejny pokazał, że archeologia jest nie tylko nauką badającą materialne pozostałości przeszłości. W Sobiborze staje się ona także narzędziem przywracania pamięci o ofiarach. Każdy odnaleziony przedmiot – od kluczy i biżuterii po przedmioty codziennego użytku – pozwala opowiedzieć historię poszczególnych osób, których życie zostało przerwane. Dzięki prowadzonym badaniom ich pamięć pozostaje żywa, a odnalezione artefakty nadal przemawiają do kolejnych pokoleń odwiedzających Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze.

Serdecznie dziękujemy żołnierzom Wojsk Obrony Terytorialnej oraz żołnierzom 19. Dywizjonu Artylerii z Chełma za obecność, zaangażowanie oraz aktywny udział w wydarzeniu.

Poprzedni