Kalendarium historyczne

  • ROZPOCZĘCIE BUDOWY SS-SONDERKOMMANDO SOBIBOR

    Wczesną wiosną 1942 r. włodawski Judenrat otrzymał od Niemców polecenie dostarczenia 150 żydowskich robotników do prac budowlanych przy stacji kolejowej w Sobiborze. Prace rozpoczęte na przełomie marca i kwietnia trwały około dwóch miesięcy. Pod budowę obozu wybrano bagnisty, otoczony gęstymi lasami, słabo zaludniony teren na zachód od linii kolejowej Chełm–Włodawa.
    Obóz podzielony został na części. Budynki przeznaczone dla załogi SS oraz strażników znajdowały się na tzw. przedpolu obozowym, w bezpośrednim sąsiedztwie rampy kolejowej. Tuż za nim, w obozie I, umieszczono żydowskich więźniów przymuszanych do pracy, wcześniej wyselekcjonowanych spośród przybywających transportów. Magazyny na zrabowane mienie oraz techniczne zaplecze obozowej infrastruktury stanowiły obóz II. Całkowicie odseparowaną od pozostałych częścią, gdzie ulokowano komory gazowe oraz grzebano ciała pomordowanych, był obóz III.

  • PRZYBYCIE ZAŁOGI

    Obozem zarządzał komendant, któremu podlegała grupa 20–30 funkcjonariuszy SS – Austriaków i Niemców – oraz kompania wartownicza licząca około 120 wachmanów, rekrutowanych spośród sowieckich jeńców wojennych, szkolonych w obozie w Trawnikach.
    Pod koniec kwietnia 1942 r. komendantem obozu został SS-Hauptsturmführer Franz Stangl. Funkcję tę pełnił do sierpnia 1942 r., po czym został przeniesiony na takie samo stanowisko do obozu w Treblince. Zastąpił go SS-Hauptsturmführer Franz Reichleitner, który sprawował dowództwo do końca funkcjonowania obozu. Obaj komendanci byli Austriakami i brali wcześniej udział w akcji ,,T4” polegającej na uśmiercaniu osób chorych psychicznie i niepełnosprawnych.

  • PIERWSZE TRANSPORTY Z TERENU OKUPOWANEJ POLSKI

    W pierwszych dniach maja 1942 r. do obozu zaczęły docierać zorganizowane transporty z powiatów: puławskiego, krasnostawskiego, chełmskiego i zamojskiego, a miesiąc później z hrubieszowskiego. Ofiary były przywożone wagonami towarowymi (w jednym stłaczano około 70–100 osób).

  • PIERWSZE TRANSPORTY Z ZAGRANICY

    Wiosną 1942 r. do Sobiboru zaczęto wysyłać transporty z Żydami słowackimi, czeskimi, niemieckimi i austriackimi. W pierwszej połowie czerwca skierowano tu co najmniej 10 transportów ze Słowacji, głównie z Żyliny, Popradu i Bratysławy.

  • PRZERWA W TRANSPORTACH KOLEJOWYCH

    Ze względu na prace remontowe prowadzone na linii kolejowej Lublin–Chełm do obozu przybywały wówczas nieliczne transporty. Wiele osób przywieziono ciężarówkami, lub furmankami, innych pędzono pieszo z pobliskich miejscowości.

  • PRZEBUDOWA OBOZU

    Prace budowlane na terenie obozu trwały do końca jego funkcjonowania. Ostatecznie jego obszar obejmował około 60 ha, co czyniło go największym pod względem powierzchni obozem akcji „Reinhardt”. Okres wymuszonego przestoju w transportach Niemcy wykorzystali na modernizację infrastruktury obozowej. Rozbudowano rampę kolejową, wzniesiono baraki warsztatowe i magazynowe oraz wprowadzono udogodnienia dla SS, takie jak kasyno i kręgielnia. Powiększono także budynek komór gazowych, imitujący łaźnię. Początkowo składał się on z trzech pomieszczeń i przybudówki, w której umieszczono silnik benzynowy. Wytwarzane przez niego spaliny wykorzystywano do uśmiercania ofiar. Od czerwca do września 1942 r. obiekt ten powiększono do ośmiu komór, co dwukrotnie zwiększyło jego zdolność eksterminacyjną. W rezultacie jednorazowo gazowano blisko 500 osób, a cały proces trwał około 20 minut.

  • BUDOWA KREMATORIÓW POLOWYCH

    Początkowo ciała zamordowanych grzebano w masowych grobach na terenie obozu III. Pod koniec 1942 r. rozpoczęto proces spalania zwłok, który trwał aż do końca funkcjonowania obozu. Ciała ofiar palono na prowizorycznych rusztach ułożonych z szyn kolejowych.