Polsko-Niemieckie Forum Miejsc Pamięci

Z inicjatywy Państwowego Muzeum na Majdanku w dniach 23–26 marca 2026 roku w Lublinie odbyła się pierwsza konferencja w ramach Polsko-Niemieckiego Forum Miejsc Pamięci. Uczestniczyli w niej przedstawiciele trzydziestu instytucji upamiętniających ofiary II wojny światowej.

Otwierając obrady, dyrektor Muzeum na Majdanku Tomasz Kranz powiedział, że „główną ideą Forum jest próba zintensyfikowania współpracy polskich i niemieckich muzeów w tak trudnym obszarze, jakim jest historia i pamięć o II wojnie światowej. Jednocześnie jest to próba poszukiwania nowych jakości oraz form i narzędzi działania. Forum nie będzie wyłącznie mniej lub bardziej sformalizowaną strukturą, lecz żywym organizmem, który będzie rozwijać się wraz z kolejnymi spotkaniami, a przede wszystkim wraz z kolejnymi przedsięwzięciami”.

Starszy mężczyzna w garniturze przemawia do mikrofonu.

Wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Marek Krawczyk podkreślił wieloletnią obecność Muzeum na Majdanku na kartach historii muzealnictwa historycznego. „Dzisiaj jest cieszącym się powszechnym uznaniem ośrodkiem naukowym i edukacyjnym, instytucją wielowymiarową, w szczególny sposób zaangażowaną w budowanie mostów pomiędzy Polakami i Niemcami” – powiedział.

Mężczyzna w średnim wieku w garniturze przemawia do mikrofonu.

Miguel Berger, ambasador Republiki Federalnej Niemiec w Polsce, wyraził nadzieję, że Forum będzie platformą pogłębionej debaty i wymiany doświadczeń. „Historia i zajmowanie się historią stoją w centrum naszych relacji. Niemcy są odpowiedzialne i czują się odpowiedzialne za zbrodnie popełnione podczas okupacji niemieckiej w Polsce, dlatego bardzo cenimy dialog, do którego okazją będzie Forum” – zaznaczył ambasador.

Starszy mężczyzna w garniturze, rozkłada ręce i przemawia do mikrofonu.

Zadaniem Polsko-Niemieckiego Forum Miejsc Pamięci jest długofalowe inicjowanie, koordynowanie i realizowanie wspólnych działań w zakresie doskonalenia zawodowego i współpracy merytorycznej muzeów funkcjonujących w miejscach pamięci w Polsce i Niemczech. Jego głównym celem jest stworzenie stałej platformy dialogu między tymi instytucjami w obszarze upamiętniania, reprezentacji i muzealizacji zbrodni III Rzeszy, a zarazem bilateralnego zespołu ekspertów, który odpowiadałby za realizację wspólnych przedsięwzięć dotyczących historii i pamięci II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem stosunków polsko-niemieckich.

Mężczyzna trzyma w ręku książkę, na stole mikrofon oraz materiały biurowe.

Punktem wyjścia do rozmów były prezentacje polskiej i niemieckiej strategii w obszarze pamięci. Marcin Napiórkowski, dyrektor Muzeum Historii Polski, który pracuje nad polskim dokumentem strategicznym w tym zakresie, zauważył, że „polityka kulturalna państwa w obszarze pamięci powinna być traktowana jako kluczowa infrastruktura bezpieczeństwa państwa”.

Mężczyzna przy mównicy dookoła ludzie w garniturach siedzących przy stołach.

Koncepcję rządu federalnego na temat miejsc pamięci o nazistowskich rządach terroru i dyktaturze SED zaprezentował Uwe Neumärker, dyrektor berlińskiej Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów Europy, a jednocześnie koordynator Forum ze strony niemieckiej.

Starszy mężczyzna w białej koszuli i granatowym swetrze przemawia do mikrofonu.

Uczestnicy konferencji pilotażowej Forum wzięli ponadto udział w wizycie studyjnej w Państwowym Muzeum na Majdanku oraz Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze, gdzie wspólnie złożyli hołd ofiarom. Zwiedzili też dawną synagogę we Włodawie.

Grupa osób w ciemnym, drewnianym baraku.

Decyzję o stworzeniu Polsko-Niemieckiego Forum Miejsc Pamięci podjęły w lipcu 2024 roku ówczesne ministry kultury obu państw – Hanna Wróblewska oraz Claudia Roth. Inicjatywa została wpisana do Planu Działania pomiędzy oboma rządami. Obecnie projekt znajduje się w fazie pilotażowej, w ramach której określane są zasady współpracy oraz możliwości jego długofalowego finansowania. Kolejne obrady planowane są jesienią w Dreźnie.