Konferencja naukowa

„Pociągi śmierci – transporty kolejowe do niemieckich obozów zagłady. Stan wiedzy i postulaty badawcze”

W Muzeum i Miejscu Pamięci w Sobiborze odbyła się konferencja naukowa pt. „Pociągi śmierci – transporty kolejowe do niemieckich obozów zagłady. Stan wiedzy i postulaty badawcze”. Od 8 do 10 września badacze, historycy i muzealnicy dyskutowali o kluczowym znaczeniu kolei dla mechanizmu i tempa eksterminacji Żydów. W latach 1942–1944 pociągami deportowano na śmierć do obozów zagłady i obozów koncentracyjnych kilka milionów Żydów z całej Europy.

„40 lat po ‘Shoah’. Zagłada w świetle dokumentu Claude’a Lanzmanna”

Konferencję zainaugurowała 8 września debata „40 lat po ‘Shoah’. Zagłada w świetle dokumentu Claude’a Lanzmanna”. Paneliści – Bartosz Kwieciński (Uniwersytet Jagielloński), Katarzyna Person (Muzeum Getta Warszawskiego) i Piotr Witek (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej) – omówili znaczenie artystyczne filmu i jego wpływ na kształtowanie się europejskiej pamięci o Zagładzie. Odnieśli się także do głosów krytyki, z jaką dokument spotkał się m.in. w Polsce. Dyskusję prowadził dyrektor PMM Tomasz Kranz, który otwierający obrady podkreślił: „Chcemy uświadomić, że gehenna ofiar zaczynała się dużo wcześniej – w miejscach deportacji, skąd wyjeżdżały transporty”.

Cztery osoby, trzech mężczyzn i kobieta siedzą przy stole, w tle na ekranie grafika: dyskusja panelowa, 40 lat po Shoah Zagłada w świetle dokumentu (reszta nieczytelna)

40 lat po "Shoah". Zagłada w świetle dokumentu Claude'a Lanzmanna || debata

Wystąpienia

Marcin Przegiętka (IPN), Modele współpracy między Kolejami Rzeszy i Koleją Wschodnią a SS i policją w zakresie transportów wysiedleńców do GG i więźniów do obozów koncentracyjnych i obozów zagłady
Jan Hlavinka (Holocaust Documentation Centre w Bratysławie), From Slovakia to District Lublin: The Mass Deportations of Slovak Jews during Operation Reinhardt
Jakub Strýček (Slezské univerzity v Opavě), Organizacja i przebieg deportacji z Protektoratu Czech i Moraw do dystryktu lubelskiego
Dariusz Libionka (PMM), Rozpoznanie transportów do obozów śmierci „Akcji Reinhardt” i Auschwitz-Birkenau przez struktury wywiadowcze Polskiego Państwa Podziemnego
Andrzej Grzegorczyk (Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu w Łodzi), Rola kolei w Kraju Warty podczas deportacji Żydów do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem
Bartłomiej Grzanka (Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem), „Po krótkiej jeździe stajemy na stacji KULMHOF”. Rola odcinka Sompolno–Dąbie Kujawskiej Kolei Dojazdowej w transporcie ofiar do niemieckiego obozu zagłady w Chełmnie
Stefan Michał Marcinkiewicz (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie), „PJ-39” (16 XII 1942) i „RSHA Augustow” (3 II 1943). Pociągi śmierci z Prostek
Jakub Chmielewski (PMM), Personel kolejowy a Zagłada w GG – wstępny rekonesans źródłowy
Jacob Flaws (Kean University), Death Traffic: The Railway Witnesses of Operation Reinhard
Marta Marzańska (Yad Vashem), Omówienie The Deportation of Jews Project Yad Vashem na przykładzie transportów do Sobiboru
Anna Remiszewska, Monika Samuel (Muzeum Treblinka), Kolejarze z Treblinki wobec funkcjonujących w pobliżu obozów
Agnieszka Kajczyk (ŻIH), Fotografie i filmy z deportacji Żydów

Jednym z celów zorganizowanej konferencji było poszerzenie stanu wiedzy o logistyce deportacji, który pomimo upływu lat pozostaje ciągle niedostateczny. Realizacji tego założenia służyć będzie także tom pokonferencyjny, którego wydanie planowane jest w przyszłym roku.

Grupa osób nad podświetloną gablotą w ciemnej sali

„40 lat po ‘Shoah’. Zagłada w świetle dokumentu Claude’a Lanzmanna”

40 lat po "Shoah". Zagłada w świetle dokumentu Claude'a Lanzmanna || debata

Wystąpienia

Konferencja naukowa „Pociągi śmierci”