83. rocznica wybuchu powstania w Sobiborze

W dniach 11–14 października 2026 r. Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze zorganizowało oraz uczestniczyło w realizacji szeregu wydarzeń upamiętniających 83. rocznicę wybuchu zbrojnego powstania więźniów w niemieckim obozie zagłady w Sobiborze. Kilkudniowy program poświęcony był pamięci uczestników powstania oraz ofiar obozu, a jego ważnym elementem były działania edukacyjne i kulturalne.

XXV Bieg Sobiborski

Obchody rozpoczął 11 października XXV Bieg Sobiborski „Ocalić od zapomnienia – uczyć dla przyszłości”. Uczestnicy wystartowali sprzed Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze, a trasa prowadziła przez Sobibór, Wołczyny i Orchówek do Włodawy. Jubileuszowa, 25. edycja wydarzenia miała szczególny charakter – po raz pierwszy zawodnicy zmierzyli się z dystansem półmaratonu. Bieg, organizowany od wielu lat jako forma aktywnego upamiętnienia ofiar niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze, po raz kolejny połączył pamięć historyczną z ideą edukacji przyszłych pokoleń.

Międzynarodowy pobyt studyjny

12 października w Muzeum i Miejscu Pamięci w Sobiborze odbył się międzynarodowy pobyt studyjny młodzieży, zorganizowany we współpracy z Fundacją Polsko-Niemieckie Pojednanie. W spotkaniu uczestniczyli młodzi ludzie z Holandii, Niemiec, Polski i Ukrainy. W ramach programu uczestnicy zwiedzili z przewodnikiem teren byłego niemieckiego obozu zagłady oraz wystawę stałą „SS-Sonderkommando Sobibor. Niemiecki obóz zagłady 1942–1943”. Wzięli także udział w warsztatach edukacyjnych pt. „Droga Estery do Sobiboru”, poświęconych losom jednej z ocalałych z obozu – Estery Raab.

Uroczystości upamiętniające

Kulminacyjnym punktem obchodów były uroczystości zorganizowane 14 października, w rocznicę wybuchu powstania więźniów obozu. Przy polanie mogił odbyła się ceremonia upamiętniająca uczestników powstania oraz ofiary niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze. W trakcie uroczystości wygłoszono przemówienia okolicznościowe, przypominające zarówno o tragicznej historii tego miejsca, jak i o odwadze więźniów, którzy 14 października 1943 r. podjęli zbrojny opór przeciwko niemieckim sprawcom.

Po zakończeniu ceremonii, w sali edukacyjnej Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze, odbył się wykład Floriana Rossa – przedstawiciela stowarzyszenia Bildungswerk Stanisław Hantz, działacza i edukatora zajmującego się historią Zagłady oraz kulturą pamięci. Prelegent przedstawił historię powstania Alei Pamięci, omawiając okoliczności jej utworzenia oraz znaczenie tej inicjatywy jako jednej z form indywidualnego upamiętnienia ofiar obozu.

Zwieńczeniem kilkudniowych obchodów był wieczorny koncert w Muzeum – Zespole Synagogalnym we Włodawie, organizowany we współpracy z Fundacją Polsko-Niemieckie Pojednanie.

Tegoroczne obchody 83. rocznicy powstania więźniów w niemieckim obozie zagłady w Sobiborze połączyły różne formy upamiętnienia – uroczystość rocznicową, edukację historyczną, aktywność sportową oraz wydarzenia kulturalne. Ich wspólnym celem było zachowanie pamięci o ofiarach i uczestnikach powstania oraz przekazywanie wiedzy o ich losach kolejnym pokoleniom.