rozwiń menu główne
MUZEUM I MIEJSCE PAMIĘCI W SOBIBORZE. NIEMIECKI NAZISTOWSKI OBÓZ ZAGŁADY (1942–1943)

29.01.2020

Archiwalne zdjęcia obozu zagłady w Sobiborze

Kilka zdjęć wykonanych w niemieckim obozie zagłady w Sobiborze przez członków jego załogi, odkrytych przez stowarzyszenie Bildungswerk Stanisław Hantz e. V. (tzw. kolekcja Niemanna), znajdzie się na wystawie dokumentującej historię obozu.

Ekspozycja powstaje w Muzeum i Miejscu Pamięci w Sobiborze, oddziale Państwowego Muzeum na Majdanku. Będzie przedstawiać funkcjonowanie obozu w Sobiborze w kontekście akcji „Reinhardt” – przeprowadzonej przez III Rzeszę Niemiecką masowej eksterminacji Żydów w Generalnym Gubernatorstwie.

Oprócz nowo odkrytych zdjęć i dokumentów, odwiedzający zobaczą 500 obiektów znalezionych w Sobiborze podczas prac archeologicznych. W większości są to przedmioty osobiste pomordowanych.

Prezentujemy fragmenty ikonografii ekspozycji, której otwarcie planowane jest na październik 2020 roku.


1. Zdjęcie lotnicze z 1944 r. przedstawiające teren i resztki zabudowy niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze. W latach 1942–1943 w obozie tym zamordowano około 180 tys. żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci. Najwięcej ofiar pochodziło z Polski (90 tys.), Holandii (34 tys.) i Słowacji (24 tys.). Byli wśród nich także Żydzi z Austrii, Niemiec, Czech, Francji, Litwy, Rosji i Białorusi. 14 października 1943 r. więźniowie Sobiboru zorganizowali udane powstanie, dzięki któremu z obozu zbiegło blisko 300 osób, a około 60 doczekało końca II wojny światowej.

2. Heinrich Himmler i Odilo Globocnik, szef SS i policji w dystrykcie lubelskim. Jedno z ich spotkań dotyczących zagłady Żydów odbyło się w Lublinie 14 marca 1942 r. Globocnik był przed wojną aktywnym członkiem austriackiej NSDAP. Himmler uczynił z niego bezwzględnego realizatora swojej rasistowskiej polityki na Wschodzie i koordynatora eksterminacji Żydów w GG. Po zakończeniu tej ludobójczej operacji Globocnika mianowano dowódcą SS i policji w Trieście. Po aresztowaniu przez Brytyjczyków popełnił samobójstwo w maju 1945 r.

3. Heinrich Himmler podczas wizytacji obozu szkoleniowego w Trawnikach. Latem 1941 r. Globocnik rozpoczął tworzenie specjalnej jednostki złożonej z byłych jeńców radzieckich. Funkcjonariusze ci, nazywani „Trawnikimänner” lub „Hiwis”, przechodzili szkolenie w SS-Ausbildungslager w Trawnikach. Tworzyli oni oddziały wartownicze w obozach zagłady. Brali również udział w likwidowaniu gett na terenie GG, a także w tłumieniu powstania w getcie warszawskim.

4. Członkowie obozowej załogi SS, przeważnie trzydziestolatkowie, z zawodu rzemieślnicy, robotnicy, sanitariusze, kierowcy i urzędnicy. Po lewej stoi komendant obozu Franz Reichleitner, w centrum przy stole siedzi Erich Bauer nazywany „Gasmeister”.

5. Niemiecka książka telefoniczna dla dystryktu lubelskiego z 1942 r. z numerem telefonu administracji obozu zagłady.

6. Formularz zobowiązania podpisywany przez wykonawców „Einsatz Reinhardt”. Naziści dążyli do utrzymania mordu na Żydach w tajemnicy przed niemieckim społeczeństwem i światem zewnętrznym. Od lipca 1942 r. członkowie sztabu akcji „Reinhardt” pisemnie zobowiązywali się do nieprzekazywania na zewnątrz żadnych informacji na temat przebiegu operacji. Wprowadzono ponadto kategoryczny zakaz fotografowania w obozach zagłady. Jak widać zakaz ten nie był przestrzegany.

7. Teren przedpola obozowego SS-Sonderkommando Sobibor. Na zdjęciu widoczna brama z nazwą obozu oraz zabudowania przeznaczone dla członków niemieckiej załogi, tzw. Vorlager.

8. Jeden z 18 rysunków odnalezionych w okolicach Chełma, przedstawiający transport Żydów polskich do Sobiboru. Ich autorem był Józef Richter, Żyd ukrywający się pod fałszywym nazwiskiem. Nie doczekał końca wojny. Tekst na odwrociu: „Transport na stacji w Uhrusku wybita dziura w wagonie, zapleciona drutem. Oni wiedzą…”.

9. Tabliczka imienna z drzwi mieszkania Fransa Bloemendala

Frans Herbert Bloemendal urodził się 30 sierpnia 1911 r. w Winschoten. Mieszkał w Amsterdamie przy Rijnstraat 13 I. Deportowano go do Sobiboru 2 kwietnia 1943 r. Ojciec Marcus Izak został zamordowany w komorze gazowej 7 maja, matka Olga – 16 lipca.

10. Kolejowy list przewozowy z 20 października 1943 r. dokumentujący przewóz więźniów z obozu zagłady w Treblince do Sobiboru. Więźniom nakazano pracę przy rozbiórce zabudowań obozu. Po wykonaniu zadania zostali rozstrzelani, a ich ciała spalono.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: 1
  • Powiększ obraz: 2
  • Powiększ obraz: 3
  • Powiększ obraz: 4
  • Powiększ obraz: 5
  • Powiększ obraz: 6
  • Powiększ obraz: 7
  • Powiększ obraz: 8
  • Powiększ obraz: 9
  • Powiększ obraz: 10
  • Pokaż powiększenie powyżej: 1
  • Pokaż powiększenie powyżej: 2
  • Pokaż powiększenie powyżej: 3
  • Pokaż powiększenie powyżej: 4
  • Pokaż powiększenie powyżej: 5
  • Pokaż powiększenie powyżej: 6
  • Pokaż powiększenie powyżej: 7
  • Pokaż powiększenie powyżej: 8
  • Pokaż powiększenie powyżej: 9
  • Pokaż powiększenie powyżej: 10

Społeczności

polski

english