rozwiń menu główne
MUZEUM I MIEJSCE PAMIĘCI W SOBIBORZE. NIEMIECKI NAZISTOWSKI OBÓZ ZAGŁADY (1942–1943)

04.05.2020

78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.

Wiosną 1942 r. Niemcy rozpoczęli budowę ośrodka zagłady SS – Sonderkommando Sobibor. Zlokalizowany przy niewielkiej stacji kolejowej obóz otoczony był kilkoma rzędami drutów kolczastych, rowami z wodą oraz polem minowym. Od zachodu i północy rozciągały się bagna i moczary, które stanowiły naturalną przeszkodę zapobiegającą ucieczkom więźniów.

Kompleks podzielony został na części. Baraki przeznaczone dla załogi SS oraz strażników zlokalizowano na tzw. przedpolu obozowym w bezpośrednim sąsiedztwie rampy kolejowej. Tuż za nim, w obozie I, umieszczono żydowskich więźniów przymuszanych do pracy. Magazyny na zrabowane mienie oraz techniczne zaplecze obozowej infrastruktury stanowiły obóz II. Całkowicie odseparowaną od pozostałych częścią, gdzie ulokowano komory gazowe oraz grzebano ciała pomordowanych, był obóz III.


W pierwszych dniach maja 1942 r. rozpoczął się systematyczny proces zagłady. Do Sobiboru zaczęły docierać masowe transporty z części dystryktu lubelskiego. 3 maja przywieziono około 2000 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Komarowa; 5 maja deportowano do obozu Żydów z: Opola Lubelskiego, Dęblina, Ryk, Józefowa, Końskowoli, Baranowa, Markuszowa, Puław, Michowa oraz Łysobyk. Do 12 maja liczba ofiar obozu sięgnęła blisko 20 000 Żydów. Niespełna kilka kilometrów od Sobiboru, na terenie włodawskiego getta przeprowadzono akcję wysiedleńczą dzieci. Szef placówki Policji Granicznej Richard Nitschke, używając podstępu, zwabił na plac sportowy grupę 107 dzieci do lat 14 pod pretekstem kontroli sanitarnej. Dzieci załadowano na ciężarówki, które zabrały je do obozu zagłady. Jednocześnie do Sobiboru kierowano transporty z zachodniej Europy, m.in.: Austrii, Niemiec, Czech i Słowacji. W 1943 r. między marcem a lipcem deportowano tutaj także 19 transportów z Holandii. Łącznie było to 34 000 holenderskich Żydów. Ogólny bilans ofiar według szacunkowych danych wyniósł 180 000 pomordowanych.


14 października 1943 r. w obozie wybuchło powstanie. Po zabiciu 9 członków załogi SS i 2 strażników, więźniowie przeprowadzili szturm na ogrodzenie obozu. Zbiegło około 300 uciekinierów, jednak wojnę przeżyło zaledwie 46 powstańców oraz kilku innych więźniów, którzy uciekli wcześniej. Niezwłocznie po powstaniu Niemcy powzięli decyzję o całkowitej likwidacji obozu. Sprowadzeni z Treblinki więźniowie rozebrali większość budynków. Nadające się do wykorzystania materiały wywieziono. Komory gazowe zostały zburzone, a pozostałości po nich – usunięte.

Na zdjęciach:

Widok na rampę i bocznicę byłego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze. Po prawej przesłonięty częściowo przez drzewa budynek przedwojennej poczty, w którym niemiecka i austriacka załoga SS urządziła swoje kwatery, w tym – mieszkanie pierwszego komendanta Franza Stangla. Data wykonania: 1 października 1975 r.

Sporządzony przez Państwowe Muzeum na Majdanku plan sytuacyjny SS-Sonderkommando Sobibor. Prezentuje stan infrastruktury obozu zagłady w ostatnich tygodniach jego funkcjonowania.

Plan dostępny również tutaj: PLAN SYTUACYJNY SS-SONDERKOMMANDO SOBIBOR

Menażka znaleziona podczas badań archeologicznych na terenie byłego obozu. Na jej dnie wyryto napis: OPOLE LUBELSKI[E]. Inskrypcja wskazuje miejsce pochodzenia przedmiotu – miasto położone około 150 km od Sobiboru. Od marca 1941 do października 1942 r. w Opolu Lubelskim funkcjonowało getto skupiające ponad 9 tys. Żydów, w tym również przesiedlonych z innych miejscowości oraz ze Słowacji i Austrii. W maju 1942 r. do obozu zagłady przywieziono stamtąd łącznie 4 tys. osób tej narodowości.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Powiększ obraz: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Powiększ obraz: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Powiększ obraz: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Pokaż powiększenie powyżej: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Pokaż powiększenie powyżej: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Pokaż powiększenie powyżej: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.
  • Pokaż powiększenie powyżej: 78. rocznica rozpoczęcia masowych deportacji do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze.

Społeczności

polski

english